جدول کارشناسان

ماهنامه درد

روان شناسی

تغذیه

پوست و مو

طب کار

 

جدول روزانه

علوم آزمایشگاهی

داندان پزشکی

دارویی

طب ورزشی

گیاهان دارویی

       صفحه اصلی
طب ورزشی
 ))                                                                                 

پاسخ سوالات

 

روانشناسي ورزشي شاخه‏اي از روانشناسي و علوم ورزشي است كه در ارتباط تنگاتنگ با ساير علوم مرتبط در جهت دستيابي به سلامت و حفظ آن و نيز ارتقاء سطح عملكرد ورزشكاران در تمرينات و رقابتهاي حرفه‏اي، فعاليت مي‏نمايد، روانشناسي ورزشي، خصوصا در سطوح قهرماني و رقابتهاي بين المللي، از اهميت انكار ناپذيري در كمك به تنظيم و جهت‏گيري انرژي ورزشكار، برخوردار بوده و بسياري از ورزشكاران در سطوح جهاني با استفاده از تكنيكها و مهارتهاي اين رشته و نيز بهره‏گيري از مشاوره‏ها و راهنمايي‏هاي روانشناس ورزش، تمامي انرژي جسماني و رواني خود را به منظور ارائه بهترين عملكرد خود در رقابتها به كار مي‏گيرد.

***بازگشت***

1.1

  انجام تمرينات بدني به ايجاد و تقويت مسيرهاي عصبي ويژه‏اي ميان عضلات و مغز مي‏انجامد كه نهايتا باعث كنترل مؤثر مغز بر روي حركات و تواناييهاي عضلات مربوط مي‏شوند. اساس تكنيك "تصوير سازي ذهني" بر اين نكته جالب استوار است كه تمرين و تقويت مسيرهاي عصبي فوق از طريق تمرينهاي ذهني نيز ميسر و در عين حال بسيار مؤثر مي‏باشد. به منظور انجام آرام و بي سر و صدا، به راحتي بر روي تخت دراز كشيده و شرايط مسابقه را با تمام جزئيات آن مانند محيط ورزشگاه، تماشاچيان و سر و صداي آنها، دماي هوا و احساسي كه از پوشيدن لباس ورزشي داريد تصور نمائيد، سعي كنيد خودتان را از درون خودتان ببينيد و نه از نگاه يك نظاره‏گر خارجي، در چنين شرايطي در تصور خود با تمركز بر روي ارتقاء تكنيك و عملكرد و با هدف ارائه واكنش‏هاي مناسب، شروع به رقابت نماييد.

  ***بازگشت***

1.2

 

 پيش از شروع مسابقات، از برنامه رقابتها آگاهي يافته و به جمع آوري اطلاعات، پيرامون محل و شرايط مسابقه بپردازيد. اطمينان حاصل كنيد كه با مربي خود هماهنگي داشته و ابهامي در فهم معني دقيق توصيه‏ها و گوشزدهاي وي كه بعضا به صورت علائم و رموز خاصي مي‏باشند، نداريد. از تكنيكهاي ريلاكسيون عضلاني كه به احساس آرامش و رفع خستگي عضلاني مي‏انجامد استفاده كنيد. به منظور ريلاكسيون مي‏توان با استفاده از تكنيك "تصوير سازي ذهني " به تصور شرايط و مناظري دلپذير و آرامش بخش با تمام جزئيات آن پرداخت.از ديگر روشهاي موجود، تكنيك  " ريلاكسيون پيشرونده عضلاني " است كه طي آن مي‏بايست عضلات بدن را بر اساس ترتيب مشخص از سمت پاها و به بالا و يا بالعكس به مدت چند ثانيه تا حدممكن منقبض نگاه داشته و سپس رها نموده و با تمركز بر روي عضلات مورد نظر، آنها را تا حد امكان، شل و ريلاكس نمود چنين روندي، علاوه بر ايجاد احساس آرامش، شادابي، رفع خستگي عضلاني نيز خواهد انجاميد.

***بازگشت***

1.3

 

عوامل محيطي در سلامت ورزشكار و عملكرد و توانايي ايشان نقش و تأثير فراواني دارند. لذا لازم است شرايطي فراهم گردد تا ضمن حفظ سلامتي ورزشكاران، عواملي كه باعث كاهش تواناييها و عملكرد ورزشي مي‏شود شناسايي شده و راه حل‏هاي مناسب براي مقابله با آن اتخاذ گردد.به مجموعه مسائلي كه باعث حفظ سلامتي و سازگاري ورزشكار در محيطهاي غير از محل اصلي و دائمي ورزشكار مي‏گردد، تطابق با شرايط و عوامل محيطي اطلاق مي‏شود. عوامل محيطي شامل طيف گسترده‏اي است از رنگ كفپوش سالن، وضعيت چمن ورزشكار، نحوه آرايش سالن، نور، صدا و... گرفته تا عوامل مهم تري مثل درجه حرارت، گرما، سرما، نور، آفتاب، ارتفاع، رطوبت هوا، بارندگي و وزش باد.

 ***بازگشت***

1.4

 

چنانچه رطوبت هوا به بيش از  70درصد برسد و در جه حرارت نيز از  27درجه سانتيگراد بالاتر رود بايستي با مشاوره پزشك ورزشي، نكات و احتياطهاي لازم مدنظر قرار گيرد. رطوبت هوا، باعث سختي تنفس، تعريق بيشتر و از دست دادن آب و مايعات بدن و در نتيجه كاهش عملكرد مي‏گردد. بهترين راه مقابله با اين مساله دقت و توجه خاص به مسائل ذيل مي‏باشد:

 - لباس ورزشكاران از جنس نخ و پنبه و نازك باشد تا علاوه بر جذب عرق بدن، عاملي براي احساس گرما نباشد.

 - لباسهاي مرطوب ورزشكاران با لباسهاي خشك به طور مرتب تعويض شوند.

 - مقادير كافي آب و مايعات نوشيده شود.

 ***بازگشت***

1.5

 

 احساس خستگي در  90درصد افراد، عدم تمركز، نداشتن انرژي و بي انگيزگي در  94درصد افراد، كاهش توانايي و عملكرد مهارتي، آشفتگي، نداشتن اشراف كامل به زمان و مكان در  53درصد افراد، تحريك پذيري، خواب آلودگي در روز و بيدار شدن مكرر در شب در  93درصد افراد و كاهش آب و مايعات بدن كه خود آن باعث سردرد، خشكي پوست، تحريك مخاط بيني، زمينه سازي براي سرماخوردگي مي‏باشد در  70درصد افراد ديده شده است. خستگي و احساس ناراحتي و تورم در پاها نيز در  32درصد افراد شيوع دارد. مشكلات گوارشي نيز عارضه ديگري است كه در  50درصد افراد در پروازهاي طولاني وجود دارد.

***بازگشت***

1.6

 

 آسيبهاي ورزشي، آسيبهايي است كه در اثر فعاليتهاي ورزشي و يا عوارض و عواقب آن به وجود مي‏آيد و معمولا به دو گروه بزرگ حاد و مزمن تقسيم بندي مي‏شوند. آسيبهاي حاد، آسيبهايي هستند كه به صورت ناگهاني به وجود مي‏آيند و يا هنگام مراجعه به پزشك از بروز آن كمتر از دو هفته گذشته باشد. اما آسيبهاي مزمن، آسيبهايي هستند كه به مرور زمان به وجود آمده‏اند و يا آسيبهاي حاد بوده‏اند كه هنگام مراجعه به پزشك از زمان بروز آن بيشتر از دوهفته گذشته باشد.

 از آسيبهاي حاد مي‏توان به شكستگيها، در رفتگيها، بريدگيها و سوختگيها اشاره كرد و از آسيبهاي مزمن، مي‏توان به آرنج تنيس بازان و زانوي دوندگان اشاره كرد. از طرف ديگر فرض كنيد يك ورزشكار دچار پيچ خوردگي مچ پا شده ولي براي درمان اصولي آن اقدامي نكرده و پس از دو هفته با درد مچ پا به پزشك مراجعه نموده است، اين آسيب در ابتدا از نوع حاد بوده ولي به علت عدم درمان و گذشت زمان به يك آسيب مزمن تبديل شده است.

 ***بازگشت***

1.7

 

عوامل محيطي، مكان ورزشي نامناسب، وسايل و تجهيزات ورزشي نامناسب، عوامل اقليمي و جغرافيايي، خطرات خاص رشته‏هاي ورزشي، بي توجهي به رعايت قوانين ورزشي، انجام تكنيكهاي نادرست، فشار بيش از حد و طولاني، عدم آمادگي جسماني، عدم آمادگي رواني، گرم نكردن، سابقه آسيبهاي قبلي و انتظار بيش از حد از ورزشكار از مهم ترين علل آسيبهاي ورزشي هستند.

 ***بازگشت***

1.8

  

بسياري از آسيبها به دليل عدم استفاده از وسايل ايمني است، لذا توصيه مي‏شود از وسايل محافظتي و امنيتي مربوطه در هر رشته ورزشي استفاده كنيد. از وسايل ايمني مي‏توان به ساق بند فوتباليستها، كلاه دوچرخه سواران، گارد دهان و دندان ورزشهاي رزمي و گارد مفاصل در اسكيت بازان اشاره كرد. تغذيه مناسب، در پيشگيري نقش مهمي دارد، در صورتي كه ورزشكار تغذيه مناسبي نداشته باشد علاوه بر ضعف سيستم ايمني، از نظر منابع تامين انرژي نيز در معرض خطر بوده و احتمال بروز آسيب در اين گونه ورزشكاران بيشتر خواهد بود.

 ورزشكار به اندازه كافي استراحت كند و خواب مناسب داشته باشد. اگر ورزشكار به اندازه كافي استراحت نداشته باشد تمركز، تواناييهاي تكنيكي و تاكتيكي و در مجموع عملكرد ورزشي وي افت مي‏كند. آمادگي جسمي و رواني در پيشگيري از آسيبها مؤثر است.

***بازگشت***

1.9

 
 مهمترين كارها به ترتيب اولويت عبارتند از:

  - 1كنترل هشياري و علايم حياتي شامل كنترل مجاري هوايي، تنفس، ضربان قلب و دستگاه گردش خون

  - 2كنترل خونريزي

  - 3به حداقل رساندن ضايعات بافتي

  - 4اقدام براي پايداري ضايعات ناپايدار مثل آتل‏بندي

  - 5به حداقل رساندن آسيب بافتها، با رعايت دستورالعمل ساده PRICE

 ***بازگشت***

1.10

 
اين كلمه، حروف اول وظايف اوليه‏اي است كه بايستي در هنگام آسيبهاي حاد انجام گيرد:

  - 1حرف  Pاول كلمه  Protectionبه معني حفاظت است يعني ورزشكار و مخصوصا عضو آسيب ديده به نوعي حفاظت و مراقبت شود كه مجددا آسيب نبيند و در معرض آسيب بيشتر نباشد. ورزشكار از ميدان مسابقه خارج شود و اقدامات حفاظتي آغاز شود.

  R - 2حرف اول كلمه  Restبه معني استراحت دادن به عضو آسيب ديده و عدم استفاده از آن است. هرگونه استفاده از عضو آسيب ديده باعث آسيب بيشتر، تاخير در بهبودي و ازدياد درد و خونريزي مي‏شود. استراحت و بي حركتي عضو ممكن است با استفاده از آتل يا گچ صورت بگيرد.

 

   - 3 حرف  Iاول كلمه  ICEاست يعني از يخ و سرمادرماني استفاده شود. استفاده از يخ، باعث انقباض مويرگها و قطع خونريزي مي‏شود، بدين ترتيب مقدار خون تجمع يافته در اطراف محل آسيب، كمتر شده، زمان درمان و بهبودي كمتر مي‏شود. از قرار دادن يخ به طور مستقيم روي پوست پرهيز كنيد چرا كه ممكن است باعث حساسيت و يا آسيب مستقيم شود، پس از  20تا  30دقيقه، كمپرس يخ  10تا  15دقيقه برداشته شود تا پوست دوباره گرم شود و گردش خون برقرار شود. استفاده از يخ در  48ساعت اوليه آسيب، بسيار با اهميت است.

 C - 4حرف اول كلمه  Compressionبه معني اعمال فشار است، اعمال فشار، خونريزي را كم و متوقف و سبب محدوديت تجمع خون در محل آسيب مي‏شود به اين ترتيب تورم كم مي‏شود.

 E - 5حرف اول كلمه  Elevationاست به اين معني كه عضو آسيب ديده بالا نگهداشته شود تا خون كمتري به آن برسد و خونريزي و تورم و درد كمتر شود.

***بازگشت***

1.11


يكي آنكه از دست زدن و جابجايي و حمل ورزشكاراني كه دچار آسيبهايي در سر و گردن هستند، تا زمان حضور افراد آموزش ديده و خبر پرهيز كنيد، چه بسا كوچك ترين حركتي باعث قطع نخاع و خداي نكرده فوت وي مي‏شود. دوم آنكه افراد غير متخصص در امور پزشكي خصوصا از اقدام به جا انداختن دررفتگي و آسيبهاي استخواني و مفصلي دوري كنند، موارد بسياري بوده كه به دليل دستكاري و اقدامهاي اشتباه، اوضاع بدتر شده است. سوم آنكه در تمامي مكانهاي ورزشي حضور پزشك الزامي شود و فعاليتهاي ورزشي بدون حضور پزشك انجام نشود. به اميد آنكه روزي آموزش كمكهاي اوليه، احياي قلبي ريوي پايه و اصول جابجايي و حمل مصدومين خصوصا براي مربيان و ورزشكاران در اولويت كاري قرار گرفته و آموزش و فراگيري تئوري و عملي آن اجباري شود.

***بازگشت***

1.12

 
مكملهاي غذايي، يعني كامل كننده رژيم غذايي مورد نياز افراد و محتويات آن بر اساس نوع آنها متفاوت است، به طور كلي مكملهاي غذايي شامل مواد غذايي است.

 مواد غذايي شامل كربوهيدراتها، پروتئينها، چربيها، املاح، مواد معدني و ويتامينها است. در مكملهاي غذايي معمولا مواد فوق به انواع و مقادير مختلف يافت مي‏شود. مكملهاي ورزشي به دو نوع غير هورموني و هورموني وجود دارد.مكملهاي ورزشي غير هورموني معمولا حاوي همان موادي است كه در مكملهاي غذايي تقسيم مي‏شود. اما تركيبات و مقدار مصرف آن بر اساس ميزان نياز ورزشكاران است. مكملهاي ورزشي هورموني علاوه بر مواد غذايي داراي هورمونها و پيش ساز هورمونها نيز مي‏باشند.

***بازگشت***

1.13


مكملهاي غذايي - ورزشي براي حمايتهاي تغذيه‏اي ساخته مي‏شوند. اين حمايت تغذيه‏اي ممكن است در افراد سالم صورت پذيرد و يا براي افراد بيمار در نظر گرفته شود. برخي اوقات به دلايلي از جمله اختلالات و بيماريها و يا شرايط اقتصادي - اجتماعي و رفاهي و يا رسيدن به اهداف خاص، نياز است كه تركيبات غذايي بيشتري به فرد برسد تا دچار بيماري نگردد و يا به سلامتي وي آسيبي نرسد و يا اينكه به هدف خاصي دست يابد، لذا لازم است حمايت تغذيه‏اي صورت گيرد. تصور كنيد فردي به لحاظ شرايط اقتصادي و رفاهي يا نوجواني براي طي كردن سنين رشد و بلوغ و يا شخصي، براي طي دوران بيماري و دستيابي به بهبودي كامل نيازمند حمايت تغذيه‏اي است تا تركيبات غذايي به اندازه كافي و مورد نياز به وي برسد، لذا نيازمند مصرف مكمل‏هاست
.

 ***بازگشت***

1.14

 

با گرفتن شرح حال كامل، بررسي تغذيه‏اي، معاينات باليني و آزمايشهاي پاراكلينيك. در چنين شرايطي انرژي تام مورد نياز شبانه روزي ( )Total Daily Expenditureبا اعمال ضريب فعاليت ( )Activity Factorو ضريب جراحت و بيماري ( )Injury Factorمحاسبه مي‏گردد و نوع رژيم و مقدار كالري و تركيبات غذايي مورد نياز مشخص مي‏گردد. مكمل، غذايي خالص‏تر، كم حجم‏تر، قابل جذب‏تر و بدون مواد غير مؤثر و مواد زايد است. در مكمل‏هاي غذايي، تركيبات غذايي به صورت كربوهيدراتها، اسيدهاي آمينه، اسيدهاي چرب و گليسرول، مواد معدني و املاح و ويتامينها كه در واقع كوچكترين واحدهاي ساختماني تركيبات غذايي است، موجود است .

 ***بازگشت***

1.15

 

به خاطر حمايت تغذيه‏اي، شرايط فرد طوري است كه لازم است تركيبات غذايي بيشتري به وي برسد لذا لازم است غذا كم حجم‏تر، خالص‏تر و قابل جذب‏تر باشد. براي حمايت تغذيه‏اي يك فرد لازم است به ازاي هر كيلو گرم از وزن بدن وي كه  70كيلوگرم است روزانه  2گرم پروتئين تجويز گردد در چنين شرايط خاصي اگر تنها راه رساندن، پروتئين باشد، مطمئنا تحمل چنين رژيم سنگيني براي فرد مشكل است لذا مصرف مكمل‏هاي پروتئيني كه كم حجم‏تر و خالص‏تر هستند توصيه مي‏شود.

 ***بازگشت***

1.16


صلاحيت تجويز با پزشك است لذا به همين دليل است كه كارشناسان تغذيه و رژيم نويسان بايستي زير نظر پزشك كار كنند. يك پزشك وظيفه دارد پس از گرفتن شرح حال و معاينات دقيق و گاهي اوقات آزمايشهاي پاراكلينيك، وضعيت صحت و سلامت فرد را بررسي نمايد. يك پزشك وظيفه دارد موارد ذيل را پس از هر ويزيت مشخص نمايد
:

  - 1نحوه استراحت فرد كه به طور نسبي باشد يا مطلق

  - 2رژيم غذايي و نوع آن

  - 3درخواستهاي آزمايشگاهي و پاراكلينيك

  - 4دستورات پزشكي و دارويي

  - 5مراقبتهاي پرستاري

  - 6دستورات توانبخشي

  - 7مشاوره پزشكي

 در قسمت رژيمهاي غذايي، اين وظيفه پزشك است كه نوع رژيم غذايي را مشخص كند. ممكن است رژيم غذايي معمولي، كم كالري يا پركالري، كم پروتئين يا سرشار از پروتئين، كم نمك، مايعات، سبزيجات پخته و يا رژيمهاي خاص باشد. تهيه منوي غذايي و نگارش رژيم غذايي بر اساس دستور پزشك كارشناس تغذيه صورت مي‏گيرد.

  ***بازگشت***

1.17

 

 از لحاظ علمي و قانوني همه چيز متوجه پزشك است. مثلا يك داروساز علي رغم آنكه در حيطه داروشناسي، موارد مصرف و منع مصرف، تداخلات دارويي، عوارض جانبي و مسائل ديگر داراي علم كافي است اما هرگز در امر تجويزدارو دخالت نمي‏كند و بدون نسخه و تجويز پزشك دارو نمي‏دهد، در تغذيه نيز همين طور، در مشخص كردن نوع رژيم غذايي و تجويز مكملهاي غذايي، مسئوليت علمي و قانوني متوجه پزشك است و هيچ گاه صلاح نيست كه افراد غير مسئول و غير متخصص از جمله دوستان و آشنايان و مربيان ورزشي اقدام به نگارش و توصيه رژيم غذايي نمايند.

 ***بازگشت***

1.18

 
مطمئنا خير. چنانچه رژيم غذايي اصولي و علمي باشد تمامي مواد غذايي به اندازه كافي به فرد مي‏رسد و نياز به حمايت تغذيه‏اي ندارد. مكملهاي غذايي فقط به منظور حمايت تغذيه‏اي و براي رسيدن به هدفي خاص جويز مي‏گردد كه توسط پزشك مشخص مي‏گردد
.

***بازگشت***

1.19
 

مهمترين كارها به ترتيب اولويت عبارتند از:

  - 1كنترل هشياري و علايم حياتي شامل كنترل مجاري هوايي، تنفس، ضربان قلب و دستگاه گردش خون

  - 2كنترل خونريزي

  - 3به حداقل رساندن ضايعات بافتي

  - 4اقدام براي پايداري ضايعات ناپايدار مثل آتل‏بندي

  - 5به حداقل رساندن آسيب بافتها، با رعايت دستورالعمل ساده PRICE

***بازگشت***

1.20

برگرفته از : انتشارات تيمورزاده )       )

 

© 2007, Islamic Republic of Iran Broadcasting Website
Email: sima3@irib.ir : آدرس پست الكترونيك