 |
 |
 |
 |
 |
||
 |
 |
|
||||
 |
 |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
صفحه اصلی پاسخ سوالات |
|
|
مفهوم وابستگي به دارو به عدم توانايي فرد نسبت به خودداري از مصرف يك ماده اشاره دارد. اين وابستگي داراي دو بعد، جسماني و رواني است. وابستگي رواني يك احساس اشتياق و نياز به دارويي است كه وجود آن در بدن سبب ايجاد تأثيرات خوشايند و عدم وجودش موجب آثار ناخوشايندي ميشود. وابستگي جسماني شامل سازگاري و تطابق فيزيولوژيك بدن با يك دارو يا الكل شده كه با اختلالات شديد جسماني - علايم محروميت يا ترك - در اثر عدم مصرف آن ماده طي دورهاي طولاني مشخص ميشود. وابستگي جسماني به يك دارو بيشتر با پديده ايجاد تحمل نسبت به اثرات آن دارو مشخص ميشود، به اين معني كه مصرف كننده يك دارو به مقادير بيشتري از دارو جهت دستيابي به همان تأثيرات اوليه احتياج پيدا ميكند و به همين ترتيب مقدار مصرف دارو افزايش مييابد و خطر ايجاد اثرات سوء جانبي و وابستگي افزون ميشود. به طور كلي وابستگي به دارو كه عموما به عنوان اعتياد تلقي ميگردد با احساس نياز و مصرف اجبارانه يك ماده تعريف ميشود كه به اثرات سوء جسماني، رواني و اجتماعي منجر گشته، علي رغم اين اثرات مصرف آن توسط فرد ادامه مييابد.***بازگشت*** |
1.1 |
|
پيش از رانندگي يا انجام كارهاي دقيق و خطير اطمينان حاصل كنيد كه داروي مصرفي شما خواب آور نبوده، بر توانايي شما اثر مضعفي نداشته باشد. به دقت برچسب دارو را مطالعه و به مطالب آن عمل نماييد. انجام اين امر در مورد كليه داروها اعم از كرمها، لوسيونها و نيز داروهاي خوراكي به يك اندازه مهم است. در صورت حاملگي يا تصميم به بارداري بدون مشورت با پزشك خود هيچ گونه دارويي اعم از تجويزي يا بدون نسخه مصرف نكنيد. هرگز داروي تجويزي خود را به سايرين پيشنهاد نكرده، داروي ديگران را نيز مصرف نكنيد(هرچند علايم شما مشابه باشد). بررسي كنيد كه غذاي پرهيز كردني نداشته باشيد.زمان بندي داروهاي خود را در رابطه با وعدههاي مصرف غذا همانگونه كه توسط پزشك يا داروساز گوشزد شده است، رعايت نماييد. در صورت حاملگي يا تصميم به بارداري از مصرف داروهاي حاوي الكل (جز با تجويز پزشك) خودداري كنيد. اين امر ممكن است عوارض ناخواستهاي بر جنين داشته باشد. ***بازگشت*** |
1.2 |
|
عوامل تعيين كننده احتمال بروز وابستگي جسماني به دارو در فرد شامل خصوصيات خود دارو، ميزان، دفعات و طول مدت مصرف است. البته وجود همگي اين عوامل هميشه سبب بروز وابستگي نميشود و عوامل رواني و فيزيولوژيك منحصر به فرد در هر شخص و برخي عوامل ناشناخته ديگر هم در اين ميان دخالت دارند. به عنوان مثال وقتي مصرف داروهاي ضد درد مخدر به دوره كوتاهي براي بر طرف كردن درد شديد در يك محيط درماني محدود شود، بروز وابستگي دراز مدت نادر است. در صورتي كه مصرف همين داروها يا داروهاي مشابه بدون دلايل پزشكي احتمال بالاي وابستگي جسماني را به همراه دارد. همچنين خطر وابستگي در برخي بيماران مبتلا به دردهاي مزمن كه دارو را به مقدار كم ولي دراز مدت مصرف ميكنند بالا است. به طور كلي هيچ كس نميتواند به دقت و با اطمينان بگويد كه چه چيز سبب بروز رفتار وابسته به دارو در انسان ميشود. عقيده بر اين است كه ساختار رواني و جسماني فرد و به همان ميزان فشارهاي محيطي و شغلي و دورنماي زندگي فرد در اين امر دخالت دارند. در اين ميان انگيزه و موقعيت، نقش عمدهاي ايفا ميكنند. نكته مهم اين است كه كليه داروها و به ويژه داروهايي كه احتمال وابستگي به آنها بيشتر است، به دقت مطابق دستور پزشك درمانگر و به مدت تجويز شده مصرف گردند و از مصرف بيش از اندازه و بيش از مدت تعيين شده اجتناب شود. ***بازگشت*** |
1.3 |
|
در صورتي كه در مورد خريد دارو بدون نسخه مطمئن نيستيد يا تصور ميكنيد كه امكان بروز واكنشهاي ناخواسته به دارو وجود دارد، نظر دكتر داروساز را جويا شويد. براي پيچيدن نسخههاي معمول خود سعي كنيد همواره به يك داروخانه مراجعه و با دكتر داروساز مشاوره نماييد. نام داروهاي تجويزي خود را به دقت ياد بگيريد. اگر نسخه مجددي براي شما نوشته ميشود، ممكن است پزشك لازم بداند كه دارو را با همان نام تجاري يا كارخانه سازنده خاص تهيه نماييد. حتما از درك مطلب نوشته شده در برچسب روي داروها اطمينان حاصل نماييد. هرگز كودكان را براي تهيه دارو به داوخانه نفرستيد.***بازگشت*** |
1.4 |
|
بسياري از افراد كه نياز به مصرف مرتب دارو دارند، نگران وابسته شدن به دارو هستند؛ در حالي كه واقعا تنها معدودي از گروههاي دارويي ايجاد وابستگي ميكنند، كه اكثر آنها مواد مؤثر بر خلق و رفتار هستند. اين گونه داروها شامل داروهاي ضد درد مخدر (مورفين، كدئين و داروهاي مشابه)، داروهاي خواب آور و ضد اضطراب (بنزوديازپينها و باربيتوراتها). داروهاي مضعف دستگاه عصبي (نظير الكل) و محركهاي دستگاه عصبي (نظير آمفتامينها و نيكوتين) ميشود. مصرف مرتب و طولاني داروهاي ضد درد مخدر و نيكوتين (به شكل توتون)ايجاد وابستگي جسماني ميكند. استفاده بدون حساب برخي داروها ممكن است موجب بروز وابستگي شود. مثلا داروهاي ضد اضطراب بنزوديازپيني نظير ديازپام ميتوانند وابستگي ايجاد نمايند و اين از دلايلي است كه امروزه پزشكان مصرف داروي خواب آور يا ضد افسردگي را براي بيش از چند هفته محدود منع ميكنند. استفاده از داروهاي سركوب كننده اشتها نيز نياز به نظارت دقيق پزشك دارد. چون برخي از انواع آن ميتوانند سبب وابستگي شوند.***بازگشت*** |
1.5 |
|
آسيكلووير Acyclovir آمانتادين Amantadine ديدانوزين Didanosine فامسيكلووير Famciclovir گانسيكلووير Ganciclovir ايدوكسيوريدين Idoxuridine اينتر فرون Interferon سكيناوير Saquinavir والاسيكلووير Valaciclovir ويدارابين Vidarabine زالسيتابين Zalcitabine زيدوودين Zidovudine
***بازگشت*** |
1.6 |
|
اين داروها اشكال صناعي مشابه آندروژنها هستند كه واجد اثرات آنابوليك بوده، توده عضلاني و رشد بدن را افزايش ميدهند. پزشكان گه گاه از اين داروها همراه با رژيم غذايي غني از پروتئين به منظور بهبود بيمار از وضعيت نقاهت متعاقب اعمال جراحي يا بيماريهاي سخت استفاده ميكنند. همچنين براي تحريك خون سازي در انواع خاصي از كم خوني و تسكين خارش در يرقان انسدادي مزمن نيز به كار ميروند. اين داروها به طور گستردهاي توسط ورزشكاران مورد مصارف غير مجاز واقع شدهاند، زيرا مصرف آنها موجب پيشرفت و تقويت قواي عضلاني ميشود. اين كاربرد داروهاي آنابوليك به خاطر عوارضي كه براي تندرستي در بردارد، توسط پزشكان و سازمانهاي تربيت بدني محكوم و ممنوع گرديده است. عوارض اين داروها از مواردي چون آكنه و طاسي سر تا كاهش باروري، سخت شدن شريانها و خطر بروز بيماريها ي كبدي و انواع سرطان متغير بوده است. اتيل استرنول Ethylestrenolاكسي متولون Oxymetholone مسترولون Mesteroloneتستوسترون Testosterone ناندرولون Nandrolone ***بازگشت*** |
1.7 |
|
قرصهاي زير زباني فراوردههايي هستند كه در داخل دهان گذارده شده امّا بلعيده
نميشوند. اين داروها به سرعت از طريق غشاء مخاطي دهان كه خونرساني غني دارد،
جذب جريان خون ميشوند. قرصهاي زير زباني
( )Sublingualو دهاني ( )Buccalهر
دو به همين صورت عمل ميكنند. قرصهاي زير زباني را بايد به زير زبان گذاشت، در
حالي كه قرصهاي دهاني بايد در داخل دهان بين گونه و دندانها قرار داده شوند.
قرص زير زباني نيتروگليسيرين نمونهاي از اين گونه فراوردههاي دارويي است. |
1.8 |
|
آلبندازول Albendazolنيكلوزامايد Niclosamide دياتيلكاربامازين Diethylcarbamazineپيپرازين Piperazine لواميزول Levamisoleپرازيكوانتل Praziquantel مبندازول Mebendazoleپيروينيوم Pyrvinium مترونيدازول Metronidazoleتيابندازول Thiabendazole ***بازگشت*** |
1.9 |
|
اين فراوردههاي دارويي به گونهاي خاص تهيه شدهاند كه ماده مؤثر خود را به صورت تدريجي و طي مدت معيني رها ميسازند. هر گاه امكان مراجعه منظم بيمار جهت دريافت درمانهاي تزريقي مكرر وجود نداشته، كنترل دقيق مقادير تجويز شده داروها مدنظر باشد، فراوردههاي آهسته رهش ( )SRمورد استفاده قرار ميگيرند. ايندومتاسين SRتئوفيلين SRو برخي از داروهاي تزريقي آهسته رهش نمونهاي از اين گونه فراوردههاي دارويي به شمار ميآيند. ***بازگشت*** |
1.10 |
|
هر گونه داروي مصرفي خود اعم از تجويزي يا بدون نسخه را به اطلاع پزشك خود برسانيد. در صورتي كه باردار هستيد يا تصميم به بارداري داريد يا به كودك خود شير ميدهيد، پزشك خود را آگاه نماييد. وقوع هر گونه واكنش حساسيت به دارو در طي درمانهاي گذشته خود را به پزشك گزارش دهيد. در صورتي كه در حال حاضر به مشكل طبي خاصي مانند بيماري كبد مبتلا هستيد يا فكر ميكنيد به هر علتي ممكن است مصرف دارو برايتان مخاطرهآميز باشد، مراتب را به پزشك خود اطلاع دهيد.در مورد دارو درماني خود با پزشك تبادل نظر نموده، از درك لزوم مصرف هر داروي خاص و اينكه چه فايدهاي براي شما دارد، اطمينان حاصل كنيد. افرادي كه تجويز داروي خود را به خوبي درك نميكنند، اغلب موفق به مصرف صحيح آن دارو نخواهند شد. هرگز پيش از آموختن دقيق نحوه و زمان مصرف دارويي خود مطب پزشك را ترك نكنيد.***بازگشت*** |
1.11 |
|
داروها را ميتوان به منظور اعمال اثرات عمومي تزريق كرد. يكي از دلايل تزريق داروها دست يابي به اثرات سريع آنها است. ساير شرايطي كه تزريق دارو را ايجاب ميكنند عبارتند از: مواردي كه بيمار قادر به مصرف خوراكي داروها نيست، مواردي كه دارو توسط شيره معده از بين ميرود و مواردي كه دارو قادر به عبور از جدار روده نميباشد. از تزريق داروها ميتوان به منظور اثرات موضعي نيز استفاده كرد، همان گونه كه اغلب تزريق داخل مفصلي براي تسكين التهاب ناشي از آرتريت مفاصل انجام ميشود. سه روش متداول تزريق شامل عضلاني، داخل وريدي و زير جلدي است. نوع تزريق هم به ماهيت دارو و هم به طبيعت بيماري بستگي پيدا ميكند. فراوردههاي تزريقي دارو به صورت مايع يا پودر مايع يا پودر آماده حل شده در ظرف كوچك غالبا شيشهاي در حالت استريل و فاقد آلودگي توليد ميشوند.تمامي داروهاي تزريقي در نهايت به صورت محلول سوسپانسيون در مايع تزريق ميشوند. اكثر اين داروها امروزه به شكل آمپول تك دوزي توليد و به وسيله سرنگهاي يك بار مصرف تزريق ميشوند. البته هنوز هم برخي از داروهاي تزريقي به شكل ويال چند دوزي در ظرف بزرگتر براي چندين تزريق توليد ميشوند كه جهت جلوگيري از رشد ميكروبها، مواد باكتريكش در روند توليد به آنها افزوده ميشود. ديگر فراوردههاي تزريقي شامل فراوردههاي حجيم تزريقي هستند؛ نظير سرمها و محلولهاي تزريقي. ***بازگشت*** |
1.12 |
|
پيش از آنكه به كودكان دارو بدهيد، مقدار داروي مصرفي را مطابق با برچسب آن كنترل نماييد. در مورد فراوردههاي بدون نسخه پزشك كه در عفونتهاي خفيف ويروسي يا تبهاي خفيف به كودكان زير 12سال خود ميدهيد، دقت كنيد كه محتوي آسپيرين نباشند. طعم اغلب داروها براي كوكان نامطبوع است، بنابراين بعد از مصرف دارو كودك خود را تشويق و از او قدرداني كنيد.هرگز به كودكان چنين وانمود نكنيد كه داروها، شربت شيرين يا نوشابه هستند. جز به توصيه پزشك، هرگز به كودكان زير 5سال خود هيچ دارويي ندهيد.***بازگشت*** |
1.13 |
|
هشدار: اگر مصرف داروهاي ضد احتقان به مدت طولاني ادامه يافته، ناگهان قطع شود، شدت احتقان به طور ناگهاني افزايش مييابد. مثلا به مدت طولاني از قطرههاي بيني استفاده شود، قطع مصرف دارو موجب گشاد شدن عروق مخاط بيني و تشديد مسئله احتقان خواهد شد. متداولترين داروهاي اين گروه عبارتند از: فنيل افرين Phenylephrineزايلومتازولين Xylometazoline پزودوافدرين Pseudoephedrineفنيل پروپانولامين Phenylpropanolamine كتوتيفين Ketotifenايپراتروپيوم برومايد Ipratropium Bromide ***بازگشت*** |
1.14 |
|
اين داروها براي تسكين علايم و بهبودي زخمهاي گوارشي مصرف ميشود. زخمهاي گوارشي در صورت عدم درمان ممكن است جداره رگهاي خوني را فرسايش داده يا ديواره معده و اثني عشر را سوراخ نمايند. تا چندي پيش داروها فقط موجب التيام زخم ميشدند اما آن را معالجه نميكردند. امروزه ريشه كن ساختن ميكروبي به نام هليكوباكتر با تجويز مجموعهاي از داروهاي خاص اين گروه قادر است در طي دو تا شش هفته، زخم را معالجه و از عود مجدد آن جلوگيري نمايد. جراحي را به مواردي موكول ميكنند كه عوارضي چون انسداد، پارگي يا خونريزي غير قابل كنترل روي داده و يا احتمال بدخيمي وجود داشته باشد. عمده فراوردههاي دارويي كه جهت بهبود زخمهاي معده و دوازدهه به كار ميروند عبارتند از: الف)داروهاي مهاركننده پمپ پروتون لانسوپرازول Lansoprazole امپرازول Omeprazole ب) داروهاي مهاركننده گيرنده H 2 سايمتيدين Cimetidine فاموتيدين Famotidine رانيتيدين Ranitidine ج )ساير داروها داروهاي آنتي اكسيدان Antiacids بيسموت Bismuth كاربنوكسولون Carbenoxolone سيزاپرايد Cisapride ميزوپروستول Misoprostol سوكرالفيت Sucralfate***بازگشت*** |
1.15 |
|
براي اكثر عفونتهاي قارچي تجويز دارو لازم است، زيرا اين بيماريها به ندرت خود به خود بهبود مييابند. در عفونتهاي قارچي پوست معمولا از كرم، لوسيون يا شامپو استفاده ميشود. در عفونتهاي قارچي مهبل معمولا از شياف يا كرم واژينال به وسيله اپليكاتور مخصوصي استفاده شده، اما در موارد شديدتر مصرف داروهاي خوراكي نيز لازم است. در موارد نادري از عفونتهاي قارچي كه اعضاي داخلي مانند: قلب، مغز يا خون مبتلا گردد، از داروهاي قويتر و تزريقي استفاده ميشود. اين داروها وارد جريان خون ميشوند. بايد توجه داشت كه بسته به نوع قارچ، داروي مناسب توسط پزشك تجويز ميشود. پرمصرفترين داروهاي ضد قارچ عبارتند از: آمفوتريسين Amphotericinكتوكونازول Ketoconazole كلوتريمازول Clotrimazoleميكونازول Miconazole فلوكونازول Fluconazoleنيستاتين Nystatin گريزيوفولوين Griseofuvinتربينافين Terbinafin ايتراكونازول Itraconazole ***بازگشت*** |
1.16 |
|
***بازگشت*** |
1.17 |
|
داروهاي آنتي هيستامين متداولترين داروهايي هستند كه در درمان هرگونه واكنش آلرژي تجويز ميشوند. اثر عمده اين داروها مقابله با اثرات هيستامين بوده كه يكي از مواد شيميايي مهمي است كه در حساسيتها توسط بدن ترشح ميشود. در مواردي كه اجتناب از تماس با مواد آلرژيزا ممكن يا عملي نباشد، از داروهاي آنتي هيستامين جهت رفع علايم مربوطه استفاده ميشود. متداولترين مورد مصرف آنها پيشگيري از آلرژي بهاره (تب يونجه)، التهاب حلق و بيني و مجاري تنفسي است كه در اثر مواد حساسيت زا مانند گرده گياهان، غبار منازل يا پرز حيوانات ايجاد ميشود. در صورتي كه مصرف اين داروها پيش از رويداد حساسيت آغاز شود، مؤثرتر خواهند بود. اين داروها در موارد التهاب پوست و نيش حشرات نيز مؤثر بوده، به علاوه اغلب در فراوردههاي ضد سرفه و سرماخوردگي نيز مصرف ميشوند. داروهاي آنتي هيستامين داراي اثرات مضعف سيستم عصبي بوده، جهت درمان بي خوابي، تهوع و استفراغ نيز مؤثر هستند. مهم ترين داروهاي اين گروه عبارتند از: استميزول Astemizole ستيريزين Cetirizine كلرفنيرامين Chlorpheniramine ديمن هيدراينات Dimenhydrinate ديفن هيدرامين Diphenhydramine هيدروكسي زين Hydroxyzine لوراتادين Loratadine پرومتازين Promethazine ترفنادين Terfenadine تريمپرازين Trimeprazine ***بازگشت*** |
1.18 |
|
تك ياخته ها موجودات تك سلولي اند كه در آب يا خاك زندگي ميكنند. اين موجودات از طريق غذا يا آب آلوده، تماس جنسي يا نيش حشرات به سايرين انتقال مييابند.آميب، ژيارديا و توكسوپلاسما نمونههايي از اين موجودات به شمار ميروند. تشخيص و درمان زودرس اين بيماريها از گسترش آنها در داخل بدن يا به افراد ديگر جلوگيري خواهد كرد. رعايت بهداشت فردي نقش مهمي در پيشگيري از اين عفونتها دارد. داروي مناسب در هر بيماري توسط پزشك معالج و با توجه به تك ياخته مسبب بيماري انتخاب و تجويز ميشود. عمده داروهاي ضد تك ياخته عبارتند از: مترونيدازول Metronidazole دهيدروامتين Dehydroemetine ديلوكسانيد Diloxanide فورازوليدون Furazolidone يدوكينول Idoquinol پارومومايسين Paromomycin پيريمتامين Pyrimethamin پناميدين Pentamidine كيناكرين Quinacrine تتراسيكلين Tetracycline تينيدازول Tinidazole ***بازگشت*** |
1.19 |
|
داروها براي ايجاد اثرات عمومي يا تأثيرات مستقيم موضعي در مجاري تنفسي ممكن است استنشاق گردند. گازهاي مورد استفاده در بيهوشي عمومي، از طريق استنشاق جذب خون ميشوند و اثرات عمومي خود را در بدن و به ويژه مغز اعمال ميكنند. داروهاي باز كننده مجاري تنفسي نيز جهت مداواي برخي از انواع آسم، آمفيزم ريوي و برونشيت اثر مستقيم بر مجاري تنفسي داشته، البته مقدار كمي از آنها وارد جريان خون نيز ميشود. استنشاق مستقيم داروي گشاد كننده برونش به داخل ريهها بهترين راه جلوگيري از اثرات مفيد دارو و اجتناب از عوارض ناخواسته آن است؛ انواع فراوردههايي كه بدين منظور طراحي و توليد شدهاند، عبارتند از: .1اينهالر يا اسپري: با هر فشار دوز محدودي از دارو را آزاد ميسازد، اما استفاده مؤثر از آن به كمي مهارت نياز دارد. استفاده از محفظههاي پلاستيكي فضاساز (مانند آسم يار) به استنشاق راحتتر دارو كمك ميكند. .2كپسول (فشنگ)هاي استنشاقي: مقادير بيشتري از دارو نسبت به اينهالر آزاد ميسازد و از آنجا كه در حين تنفس عادي مصرف ميشود، نحوه مصرف آن آسانتر است. .3نبولايزر: هواي فشردهاي را از داخل محلول دارو پمپ ميكند و بخاري ايجاد مي نمايد كه از طريق ماسك صورت استنشاق ميشود. اين دستگاه دوزهاي بالايي از دارو را به داخل ريه آزاد ساخته، به سرعت مشكلات تنفسي را بر طرف مينمايد. ***بازگشت*** |
1.20 |
|
برگرفته از : انتشارات تيمورزاده ) ) |
