جدول کارشناسان

ماهنامه درد

روان شناسی

تغذیه

پوست و مو

طب کار

جدول روزانه

علوم آزمایشگاهی

داندان پزشکی

دارویی

طب ورزشی

گیاهان دارویی

صفحه اصلی
 
         گیاهان داروئی
))                                                              

پاسخ سوالات

 


ديدگاه كل گرا ( )holisticدر پزشكي گياهي توجه خاصي به اختلالات رايج چرخه باروري يك زن دارد: سندرم پيش از قاعدگيPMSقاعدگي دردناك، مشكلات يائسگي و غير اينها، عواطف و ناهماهنگي‏هاي روحي را شايد بتوان مهمتر از عوارض جسمي دانست. پزشكي سنتي چيني دستگاه تناسلي زنانه را داراي ارتباط نزديك با كبد مي‏داند كه علاوه بر ساير نقش‏هاي خود، وظيفه ذخيره كردن و كنترل جريان انرژي حياتي ( )qiرا در بدن بر عهده دارد. علائم رايج سندرم پيش از قاعدگي را مي‏توان ناشي از ناهماهنگي‏هاي كار كبد دانست: تحريك پذيري - كار كبد با بروز خشم ارتباط دارد: تورم شكم - ركود انرژي حياتي در ناحيه زير شكم؛ ناراحتي‏هاي گوارشي و تمايل به خوردن غذاهاي شيرين - در اثر تهاجم انرژي بيش از حد كبد به طحال است كه باعث كمبود و ضعف مي‏شود. بنابراين درمان با استفاده از گياهاني صورت مي‏گيرد كه محرك جريان انرژي كبد هستند

 درمان‏هاي گياهي نوين غربي هم مي‏توانند از يك ديدگاه چند بعدي كل‏گرا تدوين شوند؛ مثلا: تنظيم كننده‏هاي هورموني گياهي را مي‏توان با تونيك‏هاي رحمي تركيب كرد تا اختلالات قاعدگي را برطرف كنند. در پزشكي چيني، علائم يائسگي را مربوط به جريان انرژي حياتي مي‏دانند - مانند كاهش شديد در انرژي حياتي كليه؛ تصور مي‏شود كه كليه محل ذخيره انرژي حياتي بدن است، چيزي كه مي‏توان آن را نيروي زندگي ناميد - مجموعه‏اي از انرژي‏هاي خلاق و تكثير كننده - و علائم يائسگي مربوط به كاهش انرژي كليه است كه بر كار كبد و قلب تأثير مي‏گذارد و موجب بروز علائمي چون تعريق شبانه، گر گرفتن، تپش قلب، كمر درد و تحريك پذيري مي‏شود. پس درمان بايد با استفاده از تونيك‏هاي كليه و كبد يا گياهان آرامش دهنده به قلب صورت گيرد. در پزشكي آيورودايي، نيروي جنسي جنبه‏اي از نيروي خلاق و معنوي تلقي مي‏شود و بايد به آن توجه كرد

***بازگشت ***

1.61


نسل‏هاست كه گياهان دارويي تنها راه كاهش ناراحتي‏هاي دوران بارداري و رنج زايمان در زنان بوده‏اند. اگر چه امروزه ما در مصرف گياهان دارويي در دوران بارداري بيشتر احتياط مي‏كنيم، اما هنوز هم اين گياهان نقش مهمي دارند، زيرا به راحتي مي‏توان آنها را جايگزين داروهاي مضر شيميايي معمول كرد: مثلا گردو، يك ملين ملايم و مناسب اين دوران است؛ چاي، گزنه، شاهي يا برگ بابا آدم به رفع كم خوني كمك مي‏كنند، در حالي كه پودر نارون يا ريشه گل ختمي در رفع ترش كردن و سوزش سر دل مؤثر است. براي درمان تهوع صبحگاهي ويژه اين دوران از گياهان دارويي مختلفي مي‏توان استفاده كرد؛ زناني كه اغلب اوقات چنين حالتي دارند ممكن است مصرف مداوم يك دارو را عامل تهوع بدانند
ريشه گياه زنجبيل به عنوان ضد تهوع صبحگاهي در دوران بارداري حتي در حالت‏هاي شديد بسيار موفقيت‏آميز عمل نموده است كه بهتر است به صورت ساده و در مقادير توصيه شده تجويز شود. حداكثر مقدار مصرف آن يك گرم پودر گياه كپسول در هر روز مي‏باشد.انتخاب تنتورها به صورت دوزهاي قطره‏اي شايد بهترين راه حل باشد. مي‏توان رحم را براي تلاش‏هاي شديد هنگام زايمان با مصرف گياهان تونيك يا ماساژ شكم با روغن مريم گلي رقيق شده طي سه هفته آخر بارداري، آماده كرد. پس از زايمان چاي ريحان و دم شير به دفع جفت كمك مي‏كنند، اين مادران بايد قرص‏هاي هومئوپاتيك آرنيكا 6 Xرا تإے؛چند ساعت بعد هر  15تا  30دقيقه مصرف كنند تا به ترميم بافت‏هاي تحت فشار قرار گرفته آنان كمك كند

***بازگشت ***

1.62

 

 با اينكه از نظر تئوري تمامي گياهان و مواد مي‏توانند حساسيت زا باشند ولي از نظر عملي بعضي از گياهان بيشتر منجر به بروز واكنش افزايش حساسيت آلرژيك مي‏شوند. برخي از گياهان دارويي تيره كاسني ( )Asteraceaمثل برگ‏هاي آرتيشو، باباآدم و گل‏هاي بابونه دارويي به خاطر داشتن سزكوئي‏ترپن لاكتون‏ها باعث ايجاد واكنش حساسيت متقاطع مانند درماتيت تماسي مي‏شوند. حساسيت آلرژيك به يكي از گياهان ممكن است باعث حساسيت مشابه در ديگر گياهان اين خانواده شود. تعدادي از گياهان تيره جعفري ( )Apiaceaeمثل كرفس، شويد و گشنيز نيز مي‏توانند باعث واكنش‏هاي آلرژيك مثل درماتيت تماسي شوند.چنديد جنس از تيره بيد ( )Salicaceaaeمثل پوست تنه گونه‏هاي مختلف بيد و برخي گياهان ساير تيره‏ها به علت وجود سالسيلات‏ها مي‏توانند باعث واكنش‏هاي ايديوسنكرازي (حساسيت بدون علت) در افراد حساس شوند

***بازگشت ***

1.63

 

برخي از گياهان دارويي تيره جعفري( )Apiaceaهمانند رازيانه، شويد، كرفس، گلپر، جعفري و هويج خودرو به خاطر داشتن فورانوكومارين‏ها كه از نظر ساختماني شبيه پسورالن هستند مي‏توانند باعث حساس شدن پوست به نور ماوراي بنفش و ايجاد درماتيت نوري شوند. فورانوكومارين‏ها و ديگر اجزاي گياهاني كه عضو تيره جعفري نيستند همانند انجير خوراكي، بومادران، پوسته سفيد ميوه ترنج، برگ‏ها و سرشاخه‏هاي هوايي هوفاريقون و پوسته سفيد ميوه نارنج نيز مي‏توانند به عنوان حساس كننده به نور عمل كنند.

 هنگامي كه به مدت طولاني در زير نور آفتاب قرار داريد يا به منظور درمان و يا زيبايي از نور ماوراي بنفش استفاده مي‏كنيد و به خصوص زماني كه به طور همزمان از قرص‏هاي  - 8متوكسي پسورالن استفاده مي‏كنيد نبايد از گياهان حاوي اين اجزا استفاده نماييد

 ***بازگشت ***

1.64


گياهاني كه مصرف تازه آنها ايجاد التهاب مي‏نمايند بايد قبل از مصرف موضعي و يا خوراكي خشك شوند. بعضي ز اين واكنش‏ها به خاطر ايجاد آزردگي شيميايي، بروز آلرژي، درماتيت تماسي و يا هر دو مي‏باشد. آزردگي شيميايي در تمامي افراد مصرف كننده رخ مي‏دهد در حالي كه موادي كه باعث درماتيت تماسي مي‏شوند، تنها افراد حساس به آلرژي را متأثر مي‏سازند. در نتيجه درماتيت تماسي معمولا لازم است كه تماسي مداوم و تكراري باشد و تماس چند ساعت يا چند روز معمولا باعث آسيب نمي‏شود. گياهاني كه درماتيت تماسي ايجاد مي‏كنند به صورت خشك شده يا عصاره نيز باعث آسيب به افراد حساس مي‏شوند
د.ر موارد خاص (مثل گونه‏ هاي مختلف گياه گزنه) استفاده موضعي و يا خوراكي گياهان آسيب زا كه در حالت تازه خود ايجاد واكنش مي‏كنند، مفيد است

در بيشتر موارد گياه تازه و يا عصاره آن باعث التهاب ناخواسته و تاول مي‏شوند. اگر چه نه هميشه ولي غالبا مواد آسيب زننده در يك گياه تازه در اثر خشك شدن به يك ماده بي‏ضرر تبديل مي‏شوند(براي مثال دانه گونه‏ هاي مختلف خردل). مي‏توان عصاره‏هاي اين گياهان تازه را با  تبديل آنزيمي طي فرايند عصاره‏گيري به موادي بي‏اثر تبديل نمود و يا از ورود اين مواد به عصاره جلوگيري كرد. به همين دليل عصاره و يا شكل خشك شده گياهان آسيب زا (همانند حبه‏هاي سير، ريزوم زنجبيل، ميوه‏هاي فلفل قرمز، سداب و افسنطين) معمولا قابل استفاده هستند.گياهاني كه حاوي اگزالات كلسيم هستند نيز مي‏توانند باعث آسيب موضعي بر روي پوست و يا مخاطي كه با آنها در تماس هستند، گردند. در تيره‏هاي كاسني و جعفري، گياهاني هستند كه در افراد حساس به يكي از اعضاي اين تيره‏ها مي‏توانند ايجاد درماتيت تماسي نمايند

***بازگشت ***


1.65


به طور كلي مصرف گياهان با ساير موادي كه اعمال طبيعي يا غير طبيعي بدن را تحت تأثير قرار مي‏دهند، در دوران بارداري - مگر در صورت نياز مبرم به آنها - ممنوع است. با وجود آزمايشات مختلفي كه قبل از وارد شدن داروها اعم از گياهي و شيميايي روي آنها انجام مي‏شود، هنگامي كه صحبت از بارداري مي‏شود، مسأله كاملا متفاوت است چرا كه در اين ميان زندگي، سلامت و آينده يك موجود باارزش و در عين حال بي‏دفاع در شكم مادر مطرح است. براي استفاده از يك دارو مشورت با افراد زبده از جمله پزشكان و داروسازان واجب است و اهميت اين موضوع در دوران بارداري چندين برابر مي‏گردد
.

 دوران بارداري، زمان بسيار خاصي مي‏باشد، به طوري كه طبيعي‏ترين اعمال بدن ممكن است رويه‏اي ناهنجار و غيرطبيعي داشته باشند. تغييرات رحم از جمله انقباضات يا تغيير عمده در تونيسيته آن، مي‏تواند اثرات خطرناكي به جا بگذارد چرا كه رحم براي نگهداري و حمل بچه به دنبال پايدارترين حالت مي‏گردد تغيير در گردش خون رحمي ممكن است رويه‏هاي طبيعي را به هم بزند. ميزان رشد و سرعت رشد جنين به شدت به موادي كه در تقسيم سلولي مداخله مي‏كنند، پاسخ مي‏دهد. تغييرات هورموني غير طبيعي ممكن است باعث دگرگوني در رشد جنين شود، گياهاني كه طي قرون متمادي در درمان عملكرد توليد مثل زنان مصرف شده‏اند، با اثرات متفاوتي بر روي رحم شناخته شده‏اند. آنهايي كه باعث ايجاد قاعدگي مي‏شوند به عنوان داروهاي قاعده آور ( )emmenogoguesمعروف هستند (مثل شيره خشك شده برگ‏هاي گونه‏هاي مختلف صبر زرد). آنهايي كه باعث سقط جنين مي‏شوند به نام سقط آور ( )abortifacientsمشهورند (مثل ميوه فلفل سياه). اطلاعات درباره اين اثرات بر اساس مشاهده و كاربرد تجربي آنها بوده است. چنانچه تحقيقات آزمايشگاهي برون تن و يا حيواني، گياهي را به عنوان منقبض كننده رحم معرفي كند، آنها را محرك‏هاي رحمي (مثل شقايق كاليفرنيايي) مي‏ناميم. داروهاي محرك رحم كه به طور تجربي باعث تسريع زايمان مي‏شوند را در دسته داروهاي اكسي‏توسيك (مثل ريشه بابا آدم) طبقه‏بندي مي‏كنند

تمام گروه‏هاي گياهان مذكور مي‏توانند به بارداري خاتمه بخشند به اين ترتيب كه يا جنين را زودتر از موعد از بدن خارج مي‏كنند و يا جفت را از رحم خارج كرده و منجر به خونريزي شديد رحمي و مرگ جنين و حتي در مواردي مرگ مادر مي‏گردند. شل كننده‏هاي رحمي ( )relaxants uterineكه از نظر تجربي و يا طبق تحقيقات حيواني اسپاسم‏هاي رحم را كاهش مي‏دهند، ممكن است تونيسيتيه رحم را كم كرده و باعث زايمان زودرس شوند.

 بر خلاف داروهاي شيميايي، مقادير بيشتري از مواد گياهي محرك رحم بايد مصرف و وارد بدن خانم باردار شود تا عوارض نامطلوب را بجا گذارد. در بعضي موارد حتي دوز سمي است كه باعث ايجاد عوارض مي‏شود. در پاره‏اي از مواقع مصرف دوز سمي اسانس گياهان ضدعفوني كننده (آنتي سپتيك) به منظور ضدعفوني مجاري ادرار و يا مصرف مسهل‏ها مي‏توانند به طور بازتابي باعث تحريكات رحمي شود

  يك سري از گياهان تقسيم سلولي را تحت تأثير قرار مي‏دهند. اين گروه با سيستم هورموني مادر تداخل مي‏كنند، سيستم ژنتيكي جنين را تحت تأثير قرار داده و مانع رشد طبيعي آن مي‏شود. نشان داده شده كه گروهي از گياهان كه باعث تغييرات هورموني(مثل ميوه انيسون) در حيوان و انسان مي‏شوند، ممكن است تغييرات نامطلوبي در اندامهاي توليد مثلي جنين ايجاد نمايند. طبق مطالعات آزمايشگاهي برون‏تن، گياهان موتاژن (جهش‏زا) (مثل ريحان تخم‏شربتي) و ژنوتوكسين‏ها (ريزوم سايبان) هم مي‏توانند رشد طبيعي جنين را دچار اشكال كنند.

 تركيبات تراتوژن (ناقص الخلقه‏زا) (مثل دانه قهوه) با رشد طبيعي اندامهاي جنين تداخل مي‏كنند. گياهاني كه داراي سم جنيني باشند (مثل ريشه شنگار)، زندگي جنين درحال رشد را تهديد كرده و در اين شرايط متأسفانه تولد كودك ناقص بسيار محتمل است. درصورتي كه فقط يك تركيب خاص گياه منجر به ناقص الخلقه زايي شود، مي‏توان گياه خام و يا عصاره آن را در صورت لزوم و در مقادير متناسب مصرف نمود

 ***بازگشت ***

1.66


عصاره گياه هوفاريقون كه در ايران به شكل دارويي قطره و با نام هايپيران موجود است با القاي آنزيم كبدي سيتوكروم
  P450تأثير برخي از داروها مثل سيكلوسپورين، وارفارين، ديگوكسين، تئوفيلين، ضدتشنج‏ها، اينديناوير و داروهاي ضدبارداري خوراكي را به واسطه افزايش متابوليسم آنها كاهش مي‏دهد. مصرف همزمان اين دارو با داروهاي مهار كننده انتخابي سروتونين يا (فلوكسيتين، ترازودون و...)، ساير ضد افسردگي‏هاي مؤثر بر سروتونين (مثل نفازودون) و برخي از داروهاي ضد ميگرن (مثل سوماتريپتان) موجب افزايش و تقويت اثر اين داروها و ايجاد سندرم سروتونين با علايمي چون گيجي، گر گرفتگي، تعريق و آتاكسيا مي‏گردد.

 اين دارو اثرات خواب آور داروهاي شيميايي را احتمالا به جهت مهار آنزيم‏هاي  MAOافزايش مي‏دهد. همچنين اثرات داروهاي بنزوديازپيني را ممكن است با رقابت در اشغال گيرنده گابا ( )GABA - Aكاهش دهد. مصرف همزمان آن با كربي دوپا - لوودوپا ممكن است سبب افزايش شديد و خطرناك فشار خون شود. مقادير زياد اين دارو با داروهاي مهار كننده   MAOنيز تداخل دارد و سبب تقويت اثر آنها مي‏شود. مصرف اين دارو با گياه افدرا و فراورده‏هاي حاوي افدرين نيز تداخل دارد

برخي از گياهان به خاطر ضد ميكروبي و يا مدر بودن در بيماري‏هاي دستگاه ادراري مصرف مي‏شوند كه حاوي اسانس و اجزاي آسيب زننده هستند و تمام يا قسمتي از آنها دست نخورده در كليه‏ها ترشح مي‏شوند. هنگامي كه بافت كليه و مخاط دستگاه ادراري آزردگي حاد پيدا مي‏كند، خواص التهاب‏زايي اين مواد مي‏تواند باعث تشديد التهاب كليه و ناراحتي دستگاه ادراري شود. استفاده بيش از حد يا مصرف مقادير زياد گياهاني كه حاوي اجزاي آزارنده(سوزاننده) هستند (مثل ريزوم مارچوبه، دارچين، قهوه و برگ‏هاي سداب) ممكن است در مواردي كه حتي التهاب دستگاه ادراري وجود ندارد منجر به التهاب شود. تا زماني كه اقدام مناسبي براي برطرف نمودن محافظت و يا پيشگيري كردن از التهاب موضعي انجام نگرفته است بايد از استفاده از درمان‏هاي گياهي كه باعث سوزش و آزردگي دستگاه ادراري مي‏شوند، اجتناب نمود.

 گياهان حاوي نمك‏هاي محلول اگزالات سديم و پتاسيم در خون ايجاد كريستال‏هاي اگزالات كلسيم كرده كه در كليه ‏ها رسوب مي‏كنند. اين اگزالات نامحلول مي‏توانند كليه‏ ها را به صورت مكانيكي مجروح نموده و باعث ايجاد مشكلاتي در اين اندام‏ها شوند

***بازگشت ***

1.67


قابليت بسياري از گياهان در پايين آوردن قند خون از طريق ساز و كارهاي مختلف مستند شده است. اين گياه (مثل دانه زيره سبز و دانه شنبليله) به طور معمول در افراد مبتلا به ديابت نوع دوم (غير وابسته به انسولين) تجويز مي‏گردد. افراد ديابتي وابسته به انسولين (نوع اول) بايد به دقت قند خون خود را مورد ارزيابي قرار دهند تا مانع بروز حمله‏هاي افزايش و يا كاهش قند خون شوند. اثر تركيبي گياهان پايين آورنده قند خون با انسولين ممكن است موجب كاهش بيش از حد قند خون و بروز شوك انسولين شود. برخي ديگر از گياهان به عنوان منابع غني از فيبر هيدروكلوييدي عمل كرده و چنانچه در مقادير زياد مصرف شوند مي‏توانند تخليه روده را به تأخير انداخته و ميزان جذب كربوهيدراتهاي غذايي را كاهش دهند
.

 گياهان افزاينده قند خون (مثل برگ‏هاي رزماري) منجر به افزايش قند خون مي‏گردند. اين گياهان  - به جز آنهايي كه حاوي مقادير زيادي قند و يا ساير كربوهيدراتها هستند - محدود به چند نوع گياهي مي‏شوند كه اغلب آنها حاوي كافئين (مثل برگ‏هاي چاي و دانه كوكا) مي‏باشند

 ***بازگشت ***

1.68


در اشخاصي كه معده و يا روده‏
هاي آنها به مواد آزارنده، محرك و سوزاننده فوق العاده حساس است، گياهان واجد اين خواص نبايد مصرف شوند. حساسيت به اين گياهان ممكن است در نتيجه توارث و يا بر اثر عفونت و يا التهاب دستگاه گوارش باشد كه در نتيجه منجر به اسهال مي‏شود. عوامل گياهي كه باعث تشديد التهاب در دستگاه گوارش مي‏شوند، عبارتند از: سوزاننده‏هاي مخاط (مثل حبه‏هاي سير) كه به صورت موضعي عمل مي‏كنند، تركيبات تلخ (مثل پوست تنه زرشك) كه باعث افزايش ترشح مخاط معده و كيسه صفرا مي‏شوند، تهوع‏آورها (مثل پوست تنه زيتون تلخ) و يا مسهل‏هاي محرك (مثل شيره خشك شده برگ گونه ‏هاي مختلف صبر زرد) كه باعث انقباض عضلات روده ‏ها مي‏شوند و مسهل‏هاي شديد (مثل گونه ‏هاي مختلف فرفيون) كه مي‏توانند به خاطر خواص سوزانندگي شديد ايجاد التهاب نمايند

در مواقعي كه از داروهاي ضد ميكروبي براي درمان التهاب معده - روده‏اي ( )gastroenteritisاستفاده مي‏شود و اين مواد خاصيت سوزانندگي دارند مي‏توان از يك ملين ملايم جهت حفاظت مخاط روده از سوزش استفاده نمود. اگر براي درمان مواد سمي كه ايجاد التهاب معده - روده‏اي شيميايي مي‏نمايند نياز به درمان با مسهل‏ها است، بايد از مسهل ‏هاي نمكي و متعاقب آن از ملين‏ها استفاده نمود.

 چنانچه اگزالات‏هاي محلول (همانند برگ‏هاي تازه چغندر، برگ‏هاي ريواس باغي، برگ‏هاي تازه اسفناج، خرفه، پوست تنه درخت صابون، ريشه ريواس چيني، برگ‏هاي گونه ‏هاي مختلف شبدر ترشك، برگ‏هاي باغي، ترشك ميشي، ريشه ترشك مواج، ترشك برگ كند و كيسه كشيش) باعث ايجاد نمك‏هاي نامحلول كلسيم در دستگاه گوارش شوند، مي‏توانند باعث سوزش گردند

***بازگشت ***

1.69

 

در درمان اطفال با استفاده از داروهاي گياهي به خصوص در موارد خوددرماني موارد زير بايد رعايت شوند:

 × قبل از شروع خود درماني سعي شود تا علت بيماري مشخص گردد.

 × داروها به طور تصادفي انتخاب نشوند. بلكه بايد به دنبال دارويي بود كه مختص آن بيماري باشد.

 × چند دارو به طور همزمان مصرف نشوند.

 × براي رفع علايم بيماري كمترين دوز مصرف شود اين نظريه كه داروي بيشتر معادل با اثر بخشي بيشتر است صحيح نيست.

 × خود درماني را براي مدت كوتاهي ادامه دهيد چرا كه ممكن است بيماري جدي كودك شما ناشناخته باقي بماند.

 × در صورت عدم بهبودي پس از مصرف چند روز مصرف دارو، به پزشك مراجعه شود .

 × اختلال در درك، عدم تعادل و ديگر اختلالات در هوشياري، فلج، آريتمي قلبي كه براي اولين بار اتفاق مي‏افتند، دردهاي مبهم سينه يا شكم و ساير علايم مبهم كه بيش از حد انتظار مي‏باشد، نياز به توجه ويژه پزشكي دارد.

***بازگشت ***   

1.70


گياهان دارويي و خوراكي به چند طريق مي‏توانند باعث كاهش بازده هورمون تيروئيد شوند. بعضي از گياهان تيره چليپاييان (براسيكاسه كه سابقا كروسيفر ناميده مي‏شدند) و گياهان خوراكي ديگر گواترزا هستند( همانند دانه خردل سياه، برگ‏هاي كلم گل، برگ‏هاي كلم چيني، برگ‏هاي شاهي، ريشه ترب سفيد اسبي، ساقه پياز مانند كلم قمري، ريشه شلغم روغني، ريشه و برگ‏هاي شلغم و دانه كلزا). اين گياهان حاوي گلوكوزينولات‏ها هستند كه در هنگام خيساندن، تيوسيانات‏ها و ايزوتيوسيانات‏ها را آزاد كرده و با مهار جذب يد توسط تيروئيد، باعث كاهش بازده تيروكسين مي‏شوند. كاهش غلظت تيروكسين خون باعث مهار محور هيپوتالاموس - هيپوفيز شده و در نتيجه باعث رشد غده تيروئيد مي‏گردد. در اغلب موارد تيروئيد بزرگ شده مي‏تواند يد بيشتري را جذب كرده و از اين راه تيروكسين خون را افزايش دهد

با اين حال بعضي از گياهان تيره چليپاييان و تقريبا تمامي دانه‏هاي اين تيره اكسازوليدين تيون ( )Oxazolidinethioneكه محصول گلوكوزينولات‏ها هستند را آزاد نموده و باعث مهار كامل جذب يد مي‏شوند. بعضي از گياهان خارج از تيره چليپاييان حاوي مواد گواترزايي هستند كه منشأ غيرگليكوزيلاتي دارند (مثل دانه سويا) استفاده از اين گياهان در شخص بيماري كه از كمبود فعاليت تيروئيد رنج مي‏برد و در حال حاضر دارويي براي جبران اين اختلال نيز دريافت نمي‏كند وضعيت وي را وخيم‏تر مي‏نمايد. تعدادي از گياهان كه اثرات ضدگواتري دارند (همانند برگ‏هاي بادرنجبويه، برگ‏هاي پاي گرگ، آويشن واقعي و سنگ‏دانه) با مهار توليد هورمون‏هاي تيروئيد و يا مهار تبديل‏تري‏يدوتيرونين كه قوي‏ترين هورمون تيروئيدي است عمل مي‏نمايند. مصرف طولاني مدت اين گياهان به علت سركوب فعاليت تيروئيد و كاهش اندازه آن كه با مصرف يد نيز جبران نمي‏شود، مي‏تواند مخرب باشد. همچنين اين مواد مي‏توانند با مهار هورمون‏هاي جنسي (گونادوتروپين‏ها) باعث اختلال در عملكرد غدد درون ريز شوند

***بازگشت ***                                                                                

1.71

 
در افسانه‏هاي كهن يونان آمده است كه در جنگهاي تروجان
( )Trojanآشيل قهرمان داستان ايلياد هومر، براي قطع خونريزي زخم‏هاي سربازان از بومادران استفاده مي‏كرده است و له شده برگهاي گياه را در مواضع خونريزي مي‏گذارده، همزمان اطباي چيني نيز از بومادران براي معالجه ورم و قطع خونريزي و جلوگيري از ترشحات مفرط و غيرطبيعي عادت ماهيانه و همچنين براي التيام زخم‏هاي ناشي از گازگرفتن سگ و گزيدگي مار استفاده كرده‏اند. در مكتب طبي "آيورودا " در هند نيز حكماي هندي بومادران را براي معالجه تب تجويز كرده‏اند.در قرن هفدهم ميلادي يكي از اطباي معروف آن زمان معتقد بود، اگر له شده بومادران داخل بيني در حال خونريزي گذارده شود، خونريزي قطع خواهد شد و طبيب ديگري در آن دوران به نام  Nicholas culpeperدر يادداشتهايش مي‏نويسد " مرهمي كه از له شده برگ‏هاي بومادران تهيه شود براي التيام زخمها و قطع خونريزي‏هاي شديد و رفع ورم و همچنين براي بواسير مفيد است.

                                                                               ***بازگشت ***

1.72


رژيم‏هاي غذايي پرفيبر به عنوان عامل كند كننده و كاهش دهنده جذب بسياري از داروها شناخته شده‏اند. اجزا و يا فراورده‏هاي گياهي حاوي فيبرهاي هيدروكلوييدي، محلول در آب و قابل استخراج با آب گرم و يا سرد مي‏باشند كه مي‏توانند جذب داروهاي خوراكي را كند و سطوح سرمي آنها را كاهش دهند. چنانچه اين گونه فيبرها با دارو و يا غذا مصرف شوند به دليل ايجاد افزايش در ويسكوزيته و تأخير معده منجر به عمل فوق مي‏گردند. آنها مي‏توانند با پوشاندن مخاط روده، يك سد نيمه تراوا تشكيل دهند. تركيبات مسهل و مواد كافئين‏دار زمان عبور از روده را كاهش و احتمالا منجر به كاهش جذب داروهاي خوراكي مي‏گردند. چنانچه گياهان و اجزاي آنها كه حاوي مقادير زيادي تانن هستند توسط آب گرم استخراج شوند، قادر به رسوب دادن آلكالوئيدهاي گياهان دارويي «مثل توتون هندي
( )Lobelia inflataشاهبيزك ( ­)Atropa belladonnaداروهاي آلكالوئيدي (مثل افدرين، كلشي سين)، پروتئين‏ها (مثل آلبومين)، ساليسيلات‏ها، يد، تركيبات يددار و فلزات (مثل روي، مس و آهن) بوده و در نتيجه سبب كند نمودن، كاهش دادن و يا متوقف نمودن جذب آنها شوند

رسوب‏هاي دارو - تانن، مي‏توانند در يك محيط اسيدي مثل معده حل شوند، به نظر مي‏رسد رسوب‏هايي كه با تركيبات غيرآلكالوئيدي چاي، فنويتازين‏ها و بوتيروفنون‏ها در محيط برون‏تني تشكيل مي‏شوند، تأثيري بر سطح سرمي و اثربخشي اين داروها در بيماري كه چاي گياهي مصرف مي‏كند، نداشته باشند.

 اگر منابع دو تركيب قبل از مصرف در يك محلول با يكديگر مخلوط شوند، واكنش دارو- تانن مي‏تواند با مقدار مصرف دارو تداخل ايجاد كند. چنانچه محلول مذكور به خوبي تكان داده نشود، رسوب‏ها در ته محلول ته‏نشين مي‏شوند و در دفعات اول مصرف، مقدار كم و يا حتي هيچ مقداري به بدن نمي‏رسد، در حالي كه در دفعات انتهايي مقادير زياد و يا سمي از دارو وارد بدن مي‏شود.

 يد موجب رسوب آلكالوئيدها و تانن‏ها مي‏شود. رسوب‏هاي يد - آلكالوئيدي در محيط قليايي مثل روده حل خواهند شد. گونه‏هاي مختلف جلبك قهوه‏اي منبع عمده يد گياهي در مصارف انساني مي‏باشند. ساليسيلات‏ها نيز مي‏توانند موجب رسوب برخي آلكالوئيدها شوند، تعدادي از گياهان مي‏توانند جذب برخي از داروها را تقويت نمايند كه به دليل تحريك موضعي مخاط معده- روده توسط آنها و در نتيجه افزايش گردش خون موضعي و افزايش ترشحات گوارشي است

***بازگشت ***

1.73


بومادران در كتب گياهان دارويي به عنوان گياهي با خواص معرق، تب‏بر، كاهش دهنده فشار خون، قابض، مدر و داراي خواص ضدعفوني كننده دستگاه ادراري شناخته شده است. در طب سنتي اين گياه در درمان تب، سرماخوردگي عمومي، پرفشاري خوني، قطع قاعدگي ()amenorrhoaeاسهال خوني، اسهال و بخصوص در اختلالات ترمبوتيك به همراه پرفشار خوني كه شامل ترومبوز (لخته) مغزي و عروقي باشد، كاربرد دارد. تك نگاره كميسيون  Eدر سال  1990كاربرد سرشاخه‏هاي گلدار بومادران را در اختلالات خود به خودي لگني بصورت ريختن عصاره آن در وان حمام و مصرف خوراكي آن در ناراحتي‏هاي سوء هاضمه مورد تاييد قرار داده است. آزولن كه از تركيبات موجود در اسانس اين گياه است داراي خواص ضدالتهابي مي‏باشد و خواص ضدالتهابي اسانس اين گياه را به آن نسبت داده‏اند. عصاره آبي بومادران به صورت موضعي در خرگوش مورد بررسي قرار گرفته و خاصيت ضدالتهابي آن ثابت شده است.

 اثر مدري عصاره آبي نيز در موش بررسي شده و تاثير آن ثابت شده، البته با مقداري تقريبا دو برابر آنچه براي خواص ضدالتهابي آن گزارش شده است. خاصيت تضعيف سيستم عصبي مركزي  ( )CNSناشي از اسانس بومادران نيز ثابت شده‏است. خاصيت ضد ميكروبي عصاره اتانولي بومادران كه به سبب وجود سزكوئي‏ترپن لاكتون مي‏باشد در مورد استافيلوكوك‏اورئوس، باسيلوس‏سابتيلوس، اشريشيا كولي، شيگلاسونئي و شيگلافلكسنري ثابت شده است. آكيلئين با غلظت  0/5 g/kgتزريق وريدي در خرگوش حدود  32درصد زمان لخته شدن خون را كاهش داده است. خاصيت ضد اسپاسمي بومادران كه به سبب فلانوئيدهاي موجود در آن مي‏باشد بر روده خرگوش مورد ارزيابي و تأئيد قرار گرفته است. البته تركيبات آزولن نيز اغلب در اين خاصيت مؤثر مي‏باشند.

 خواص تب‏بر و كاهش فشار خون در مورد عوامل قليايي و آلكالوئيدي موجود  در اين گياه گزارش شده است. سزكوئي‏ترپن‏لاكتون موجود در اين گياه داراي خاصيت سايتوتوكسيك مي‏باشد كه جزئيات بيشتري در مورد آن مشخص نشده است. تانن‏ها هم با خاصيت قابض بودن شناخته شده‏اند. بومادران به صورت موضعي به عنوان نرم كننده وتسكين دهنده خارش و در درمان اختلالات پوستي مورد مصرف مي‏باشد. اين گياه در فراوده‏هاي محافظ مو نيز استفاده مي‏شود

***بازگشت ***                                                                              

1.74


برخي از گياهان (همانند برگ‏هاي خرزهره و چشم خروس) حاوي گليكوزيدهاي قلبي استروئيدي مشابه تركيبات ديژيتال و مشتقات آنها هستند. چنين گليكوزيدهايي در صورت مصرف همزمان با گيلوزيدهاي ديژيتالي مثل ديگوكسين، ديژي‏توكسين يا داروهاي مشابه به دليل اثرات افزايشي مي‏توانند منجر به سميت قلبي شوند. از آنجايي كه اين گياهان به شدت سمي هستند، فراورده‏هاي آنها به طور معمول در اشكال غيردارويي متداول در دسترس نمي‏باشند. ولي خود گياهان به صورت كاشته شده يا خوردو موجودند
.

 گياهان دارويي كه سبب كاهش سطوح سرمي پتاسيم مي‏شوند نيز مي‏توانند منجر به القاي اثرات سمي گليكوزيدهاي ديژيتالي (مثل فيبريلاسيون) شوند. اين گياهان چنانچه به عنوان مسهل به طور مزمن مصرف شوند و يا در مقادير زياد به كار روند به طور معمول موجب دفع شديد پتاسيم از مدفوع مي‏شوند. با وجود اين كه تعداد كمي از داروهاي گياهي مدر موجب كاهش شديد پتاسيم مي‏شوند، حداقل يكي از آنها يعني برگهاي گياه گل قاصد مقادير مناسب جايگزيني از اين الكتروليت را فراهم مي‏نمايد. گياهان حاوي كافئين نيز نه تنها كاهش پتاسيم را تشديد مي‏كنند بلكه ضربان قلب و فشار خون را نيز افزايش مي‏دهند.

***بازگشت ***

1.75


فراوردهاي گياهي از دير باز در بهبود مشكل بي‏خوابي، تسكين اضطراب و انبساط تنش يا اسپاسم‏هاي عضلاني مورد استفاده قرار گرفته‏اند. تركيب اين گياهان با مسكن‏ها و آرامبخش‏ها شامل آنتي‏هيستامين‏ها ممكن است موجب افزايش اثرات تسكيني آنها شود. برخي از تركيبات گياهي كه خود فاقد اثرات تسكيني هستند موجب كاهش متابوليسم باربيتورات‏ها مي‏شوند. برخي از گياهان يا تركيبات آنها منجر به طولاني شدن اثر خواب آوري باربيتورات‏ها (مثل بادرنجبويه) در حيوانات مي‏شود و يا به عنوان آگونيست عمل كرده در محيط برون تني به‏كمپلكس بنزوديازپين - گيرنده گابا (مثل گل ساعتي) متصل مي‏گردند. چنين اثراتي مي‏تواند به‏طور بالقوه فرد مصرف كننده داروها و فراورده‏هاي گياهي مذكور را در معرض خطر قرار داده و موجب صدمه عملكرد شناختي، جسمي و يا حسي در نتيجه كاهش هوشياري و يا زمان عكس‏العمل شود. عصاره‏هاي گياهان كافئين‏دار كولا، كاكائو برزيلي و ماته با گيرنده‏هاي مركزي بنزوديازپين تداخل نشان داده‏اند ولي مقادير كافئين آنها پتانسيل اثرات تسكين‏ بخش آنها را تعيين مي‏كند

                                                                                                   ***بازگشت ***                                                                               

1.76


بيس هيدروكسي كومارين
( )Dicoumarolوارفارين و آسنوكومارول تركيبات مشابهي هستند كه با ويتامين كا ( )Kرقابت مي‏كنند و توليد كبدي پروترومبين (فاكتور ضروري انعقاد) را مهار مي‏نمايند هر عاملي كه موجب كاهش ويتامين كا يا كاهش انعقاد از طريق ديگر شود، اثر داروهاي ضد انعقاد كاهنده پروترومبين (پروترومبوپني) را تقويت مي‏نمايد. اين مسئله به خونريزي‏هاي جدي و هموراژي منجر مي‏شود. سطح ويتامين كا با به كارگيري آنتي بيوتيك هايي با طيف وسيع و همچنين سولفوناميدهاي خوراكي كه فلور طبيعي و باكتريايي روده را تخريب مي‏كند كاهش مي‏يابد (فلور طبيعي و باكتريايي روده اكثر ويتامين كا جذب شده توسط بدن را توليد مي‏كند). البته آنتي سپتيك‏هاي گياهي در مصرف متداول آنچنان قوي نيستند كه قابليت از بين بردن فلور سازنده ويتامين كا را داشته باشد.

 بيشترين مشكل تداخل با داروهاي ضد انعقاد به گياهاني مربوط مي‏شود كه حاوي تركيبات كوماريني هستند يا گياهاني كه تجمع پلاكتي را مهار مي‏كنند و در مصرف همزمان با داروهاي ضد انعقاد كوماريني منجر به اثرات افزايشي مي‏گردد

مصرف مداوم آب گريپ فروت متابوليسم كومارين را كند نموده و احتمال خطر خونريزي را تقويت مي‏كند. به طور كلي مصرف مقادير زياد اين گياهان يا فراورده‏هاي آنها براي مدت طولاني مي‏تواند باعث خونريزي شود. احتمال خطر در مصرف همزمان اين گياهان با داروهاي ضدانعقاد و ايجاد كننده پروترومبوپني قوي بيشتر است. مصرف بيش از حد اين گياهان حتي مصرف همزمان با داروهاي ضدانعقادي چون آسپرين(استيل ساليسيلات اسيد) نيز مي‏تواند توأم با خطر باشد. البته منابع طبيعي حاوي ساليسيلات احتمالا فاقد اثر مهار كنندگي تجمع پلاكتي آسپرين مي‏باشند.

 چنانچه سطح ويتامين كا افزايش يابد، اثرات ضد انعقادي داروهاي كوماريني كاهش مي‏يابد. مصرف منظم مقادير زياد گياهان حاوي ويتامين كا در سبزيجات سبز برگ مي‏تواند موجب افزايش خطر لخته خون در مصرف كنندگان داروهاي رقيق كننده خون شود. مصرف مقادير زياد سبزيجات غني از ويتامين كا در يك نوبت منجر به تغيير قابل ملاحظه اثرات وارفارين نمي‏گردد ولي مصرف روزانه آن به مدت يك هفته به شكل مشخصي مقادير درماني لازم را تغيير مي‏دهد. به طور يقين در صورت كاهش تأثير داروهاي ضد انعقاد مثل وارفارين، خطر بروز حمله‏هاي آمبولي يا سكته قلبي افزايش مي‏يابد

                                                                           ***بازگشت ***                                                                               

1.77


ختمي داراي خواص خلطآور، مرهم بافتهاي مخاطي، ملين، مدر، ضدسنگ و درمان كننده زخم مي‏باشد. به طور سنتي در درمان نزله تنفسي، سرفه، زخم معده، التهاب دهان و حنجره، آنتريت، سيستيت، التهاب مجاري ادرار و سنگ مجاري ادرار، به صورت موضعي در درمان آبسه، كورك، زخم‏هاي واريسي و ترومبوتيك كاربرد دارد. خيسانده اين گياه به صورت شياف در موارد التهاب راست روده كاربرد دارد. شربت اين گياه فقط در درمان سرفه‏هاي خشك كاربرد دارد. مطالعات فارماكولوژي حيواني اثرات ضدميكروبي اين گياه را در برابر سودوموناس آئروژينوزا، پروتئوس ولگاريس و استافيلوكوك اورائوس نشان داده است. موسيلاژها عمده‏ترين تركيبات اين گياه هستند كه خاصيت مرهم‏آسا در بافتهاي مخاطي دارند. موسيلاژهاي موجود در اين گياه اثرات پايين‏آورنده قند خون قابل ملاحظه‏اي در موش‏هاي سالم داشته است. مصرف اين گياه در اروپا و آمريكا به عنوان طعم دهنده غذا مورد تاييد مي‏باشد

                                                                              ***بازگشت ***                                                                               

1.78


داروهاي ناسازگار به داروهايي اطلاق مي‏گردد كه فعاليت آنها در جهت‏هاي مخالف يكديگر است. به عبارت ديگر داروهاي ناسازگار به منظور استفاده توأم و يا همزمان مناسب نمي‏باشند. ناسازگاري ممكن است شيميايي باشد مثل تركيب آلكوئيد با تانن كه در نتيجه مصرف همزمان رسوب مي‏نمايند. ناسازگاري فيزيولوژي در بين تركيباتي روي مي‏دهد كه اثر آنتاگونيستي برعملكرد طبيعي بدن دارند مثل داروهاي ضد انعقاد پروترومبوپني و ويتامين كا خوراكي. چنانچه اثر درماني داروها مخالف يكديگر باشد، ناسازگاري درماني روي مي‏دهد.چندين دسته دارويي در ميان داروهاي درمان كننده بيماري‏هاي دستگاه گوارش با ناسازگاري درماني شناخته شده‏اند.مصرف مسهل‏هاي محرك موجب القاي تخليه روده به واسطه افزايش حركات پريستالتيك و افزايش جريان محتويات داخل روده مي‏گردد. ترشح آب و الكتروليت به درون روده به منظور دستيابي به نتيجه مؤثر ضروري مي‏باشد. مصرف خوراكي گياهان قابض حاوي تانن در موارد اسهال شديد و اسهال خوني به منظور حفظ مايعات دستگاه گوارش به طور سنتي كاربرد دارد

مصرف همزمان گياهان مسهل و قابض مي‏تواند منجر به كاهش اثرات ديگري شود كه بسته به دوز غالب هر كدام دارد. در حقيقت تركيبات مسهل آنترانوييدي كه در برخي از گياهان به همراه تانن‏ها موجودند(مثل ريشه ريواس چيني و ريشه ترشك مواج) موجب تغييرات طبيعي اثر مسهل مي‏گردند. عملكرد مسهلي ريشه ريواس كه حاوي تركيبات آنتراكينوني قوي‏تر و تانن‏هاي كمتري نسبت به ترشك مواج مي‏باشد، بسيار بيشتر از ترشك مواج است. چنين تضاد درماني به طور معمول در هنگام مصرف همزمان دو تركيب مجزا به كار نمي‏رود مگر اينكه لازم باشد. بي احتياطي در خصوص مصرف همزمان داروهاي ناسازگار گوارشي در موارد درمان سوزش سردل، سوء هاضمه و زخم‏هاي معده بسيار شايع است. داروهاي ضداسيدي معده به ميزان زيادي در سر تا سر دنيا مصرف مي‏شوند كه شامل آنتي‏اسيدها، مهاركننده‏هاي ترشح اسيد معده و به خصوص آنتاگونيست‏هاي گيرنده هيستاميني  H2مي‏باشند. كاربرد اين داروها با گياهاني كه محرك ترشح اسيد معده مي‏باشند در اكثر موارد غير قابل توصيه است

     ***بازگشت ***

1.79

 

 
 
كاسني در بي‏اشتهايي، سوء هاضمه، اختلالات كبد و كيسه صفرا به كار مي‏رود. همچنين به عنوان مدر، مسهل(افزايش حركات روده) و به عنوان جايگزين قهوه كاربرد دارد. در مطالعات فارماكولوژيك در حيوانات باعث كاهش واضح سرعت نبض و قابليت انقباض مي‏شود. همين طور باعث انقباض خفيف كيسه صفرا و كاهش سطح كلسترول كبد و پلاسماي حيوان مي‏شود و نيز اثر آنتي‏اكسودائي ( )antiexudativeدارد. اين گياه احتمالا موجب افزايش جريان صفرا به داخل دستگاه گوارش مي‏شود. در طب سنتي به عنوان ملين (دركودكان)، مقوي، افزايش دهنده ترشحات كيسه صفرا، بهبود دهنده عمل هضم و دفع كليوي، افزايش حذف كليوي آب و به عنوان كمكي در رژيم كاهش وزن و درمان علامتي اختلالات هضم به كار مي‏رود.در صورت مصرف صحيح هيچگونه عارضه جانبي ندارد. احتمال ضعيف حساسيت پوستي با آن وجود دارد البته در صورت سابقه آلرژي به گياهان تيره كاسني احتمال بروز علايم آلرژي (ناراحتي‏هاي تنفسي، گرفتگي گلو و سينه، درد ناحيه جلوي سينه، راش، خارش و تورم پوست) وجود دارد

      ***بازگشت ***

برگرفته از
انتشارات تيمورزاده )       )

1.80

© 2007, Islamic Republic of Iran Broadcasting Website
Email: sima3@irib.ir : آدرس پست الكترونيك